bakthivahini
Karthika Dwadasi
కార్తీక శుద్ధ ద్వాదశి రోజు జరుపుకునే ఈ క్షీరాబ్ది ద్వాదశి వ్రతం (దీనిని బృందావన ద్వాదశి లేదా ఉత్థాన ద్వాదశి అని కూడా అంటారు) అత్యంత మహిమాన్వితమైనది. ఈ రోజు శ్రీ మహావిష్ణువు పాలకడలి నుండి మేల్కొని, బృందావనంలో లక్ష్మీదేవితో సహా కొలువై ఉంటారు. ఈ వ్రతం కథ, దాని ప్రాముఖ్యత తెలుసుకుందాం.
కథా నేపథ్యం: ధర్మరాజుకు వ్యాసుల ఉపదేశం
పూర్వకాలంలో ధర్మరాజు తన రాజ్యాన్ని కోల్పోయి, తమ్ములతో కలిసి ద్వైతవనంలో నివసిస్తుండగా, అనేక మంది ఋషులతో పాటు వేదవ్యాస మహర్షి వారి వద్దకు వచ్చారు. ధర్మరాజు వ్యాసుల వారికి తగిన పూజలు చేసి, వినయంగా ఇలా అడిగాడు:
“స్వామీ! మీరు సర్వధర్మాలను ఉపదేశించగల మహానుభావులు. మానవులకు సమస్త కోరికలను తీర్చే ఉపాయం ఏమిటో దయచేసి సెలవివ్వండి.”
దానికి వ్యాసుల వారు సంతోషించి, “నాయనా ధర్మరాజా! ఇది చాలా మంచి ప్రశ్న. పూర్వం నారద మహాముని బ్రహ్మదేవుడిని ఇదే విషయం అడగగా, బ్రహ్మదేవుడు క్షీరాబ్ది ద్వాదశి వ్రతం, క్షీరాబ్ది శయన వ్రతం అనే రెండు వ్రతాలను గురించి చెప్పాడు. వాటిలో ముఖ్యమైన క్షీరాబ్ది ద్వాదశి వ్రతం గురించి చెబుతాను విను,” అని వివరించడం మొదలుపెట్టారు.
వ్రతం యొక్క మహాత్మ్యం
కార్తీక శుద్ధ ద్వాదశి నాడు సాయంకాలం వేళ (ప్రొద్దు గ్రుంకిన తరువాత), పాలసముద్రం నుండి శ్రీ మహావిష్ణువు మేల్కొంటారు. ఆయన లక్ష్మీదేవితో, సమస్త దేవతలతో, మునులతో కలిసి తులసి బృందావనం వద్దకు వచ్చి ఒక ప్రతిజ్ఞ చేస్తారు:
విష్ణువు ప్రతిజ్ఞ: “కార్తీక శుద్ధ ద్వాదశి నాడు, ఈ శుభ సమయంలో, నన్ను లక్ష్మీదేవితో సహా తులసి కోటలో భక్తితో పూజించి, తులసి కథను విని, దీపదానం చేసే మానవులు సర్వపాపాలు వీడి, చివరకు నా సాయుజ్యాన్ని (మోక్షాన్ని) పొందుతారు.”
ఈ మహా ప్రతిజ్ఞ విన్న ధర్మరాజు, “ఈ వ్రతం చేసే విధానం ఏమిటో దయచేసి చెప్పండి,” అని కోరగా, వ్యాసుల వారు వ్రత విధానాన్ని తెలియజేశారు.
వ్రతాచరణ విధానం
ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించే ముఖ్యమైన అంశాలు కిందటి పట్టికలో ఇవ్వబడ్డాయి:
| దశ | ఆచరించవలసిన పద్ధతి | ముఖ్య ఉద్దేశం |
| ఏకాదశి | ఉపవాసం (నిర్జలం లేదా ఫలహారం) | శరీరం, మనస్సు శుద్ధి |
| ద్వాదశి ఉదయం | పారణ (ఉపవాసం విరమించడం) | ఉపవాస ఫలం పూర్తి చేయడం |
| ద్వాదశి సాయంకాలం | శుచిత్వం & స్నానం | వ్రతానికి సిద్ధమవడం |
| పూజా స్థలం | తులసి కోట చుట్టూ శుద్ధి చేసి, ఐదు రంగుల ముగ్గులతో అలంకరించడం | దివ్య వాతావరణ సృష్టి |
| పూజ | తులసి మాలికలో లక్ష్మీ సమేత శ్రీ మహావిష్ణువును మరియు తులసిని సర్వోపచారాలతో పూజించడం | భగవత్ అనుగ్రహం పొందడం |
| నైవేద్యం | కొబ్బరి, బెల్లం, ఖర్జూరం, అరటిపండ్లు, చెరకు ముక్కలు సమర్పించడం | విష్ణువుకు ప్రీతి కలిగించడం |
| ముగింపు | తాంబూలం, నీరాజనం (హారతి), మంత్రపుష్పం సమర్పించి, తులసీ-లక్ష్మీనారాయణ మహత్యం మరియు దీపదాన ఫలాన్ని వినడం. | వ్రత ఫలితాన్ని సంపాదించడం |
| దానం | బ్రాహ్మణులకు గంధపుష్ప ఫలాదులు, దక్షిణ ఇచ్చి తృప్తిపరచడం. | వ్రతం పూర్తి చేయడం |
దీపదానం: అద్భుత ఫలం
క్షీరాబ్ది ద్వాదశి రోజున దీపదానం చేయడం అత్యంత విశేషమైనది. వ్యాసుల వారు దీని మహిమను ఇలా వివరించారు:
| దీపాల సంఖ్య | దీపదానం ఫలం |
| ఒక దీపం | ఉపపాతకాలు (చిన్న పాపాలు) నశిస్తాయి. |
| వంద దీపాలు | విష్ణు సారూప్యం (విష్ణువుతో సమాన రూపం) లభిస్తుంది. |
| ఒక వత్తి | బుద్ధిశాలి, జ్ఞాని అవుతారు. |
| నాలుగు వత్తులు | రాజయోగం, అధికారం పొందుతారు. |
| పది వత్తులు | విష్ణు సాయుజ్యం (మోక్షం) లభిస్తుంది. |
| వేయి వత్తులు | సాక్షాత్తు విష్ణువు రూపంగా మారుతారు. |
| దీపానికి వాడవలసిన తైలం/నెయ్యి | ఫలం (మంచి నుండి తక్కువకు) |
| ఆవు నెయ్యి (ఉత్తమం) | జ్ఞానం, మోక్షం |
| నువ్వుల నూనె (మధ్యమం) | సంపద, కీర్తి, గౌరవం |
| ఇప్ప నూనె (సాధారణం) | భోగ భాగ్యాలు |
| ఆవ నూనె | కోరికలు సిద్ధిస్తాయి |
| ఆముదం (దూరం) | ఆయుష్షును నాశనం చేస్తుంది (కొద్దిగా ఆవు నెయ్యి కలిపితే దోషం పోతుంది) |
గమనిక: కేవలం తులసి బృందావనం వద్ద ఒక దీపాన్ని భక్తితో పెట్టి చూసినా, ఆనందించినా కూడా సర్వపాపాలు నశించి మోక్షం లభిస్తుంది.
తులసీ మహిమ: పూర్వజన్మల పాపహరణం
ఈ వ్రతంలో తులసి మొక్కకు అత్యంత ప్రాధాన్యత ఉంది. తులసీ మహిమ గురించి బ్రహ్మదేవుడు కూడా పూర్తిగా చెప్పలేరని వ్యాసుల వారు పేర్కొన్నారు.
- తులసి పూజ: కార్తీక మాసమంతా లేదా కనీసం ఉత్థాన ద్వాదశి నాడు తులసిని పూజించని వారు కోటి జన్మల వరకు చండాలురై జన్మిస్తారు. తులసిని పూజించిన వారు ఉత్తమ లోకాలు పొందుతారు.
- తులసి పెంపకం: తులసి మొక్క వేసి పెంచినవారు, ఆ మొక్క వేళ్లు ఎంత దూరం పాకుతాయో అన్ని మహాయుగాల పాటు విష్ణులోకంలో ఉంటారు.
- పాపహరణం: తులసి దళాలు కలిపిన నీటితో స్నానం చేసినవారు పాపాలు వదిలి వైకుంఠం చేరుకుంటారు.
- తులసి ఉండు చోట: తులసి ఉన్న ఇంట్లో నివసించడం, తులసి తోట వేయడం, తులసి పేరు పెట్టుకోవడం, తులసి ఆకులు సేవించడం – ఇవన్నీ పాపాలను హరిస్తాయి. తులసి ఉన్న చోటుకు యమకింకరులు కూడా రారు.
క్షీరసాగర మథనం నుండి ఉద్భవం: దేవతలు, అసురులు పాలకడలిని చిలికినప్పుడు, లక్ష్మీదేవి తర్వాత అమృత కలశం పుట్టింది. ఆ అమృత కలశంపై శ్రీ మహావిష్ణువు ఆనందబాష్పాలు విడువగా, అందులో నుండి తులసి దేవి ఉద్భవించింది. అందుకే తులసి అంటే నారాయణుడికి అత్యంత ప్రీతి.
ముగింపు
ధర్మరాజా! ఈ విధంగా క్షీరాబ్ది ద్వాదశి వ్రతాన్ని ఆచరించి, తులసి మహిమను, దీపదాన ఫలాన్ని విన్నవారు, చదివినవారు కూడా సర్వపాపాలు వదిలి ఉత్తమ గతిని (మోక్షాన్ని) పొందుతారు. నీవు కూడా తప్పక ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించు,” అని వ్యాసులవారు ఉపదేశించారు.
ఈ వ్రతం కేవలం భోగభాగ్యాల కోసమే కాక, అంతిమంగా శ్రీ మహావిష్ణువు సాయుజ్యాన్ని పొందడానికి సహాయపడుతుంది.
