Appalayagunta Sri Prasanna Venkateswara Swamy

Appalayagunta Venkateswara Swamy-తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామివారితో ప్రత్యక్షంగా ముడిపడిన అప్పలాయగుంట క్షేత్రం, భక్తుల కోరికలు తీర్చే కొండంత దేవుడుగా పేరుపొందింది. ఇక్కడ శ్రీ ప్రసన్న వేంకటేశ్వరస్వామి అభయహస్తంతో కొలువుదీరి భక్తులను అనుగ్రహిస్తున్నారు. ఈ ఆలయం వెనుక ఉన్న చరిత్ర, స్థలపురాణం, ఆలయ నిర్మాణం, విశేషాలు, ఉత్సవాలు, మరియు ప్రయాణ వివరాలను ఇక్కడ తెలుసుకుందాం.

అప్పలాయగుంట అనే పేరు ఎలా వచ్చిందనే దానిపై రెండు ఐతిహ్యాలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి:

• అప్పులయ్య చెరువు: పూర్వం అప్పులయ్య అనే భక్తుడు తిరుమల వెళ్తూ ఈ ప్రాంతంలో విశ్రమించాడు. అతను తన ధనసంచిని ఇక్కడ మరిచిపోయి కొంతదూరం వెళ్ళాక గుర్తుకు వచ్చి ఆందోళన చెందాడు. తన ధనం తిరిగి లభిస్తే ఈ ప్రాంతంలో చెరువు తవ్విస్తానని వేంకటేశ్వరస్వామికి మొక్కుకున్నాడు. తిరిగి వచ్చి చూస్తే, ధనసంచి అక్కడే ఉండటంతో తన మొక్కు ప్రకారం ఒక చెరువును తవ్వించాడు. అప్పులయ్య తవ్వించిన చెరువు కాబట్టి దీనికి ‘అప్పులయ్యకుంట’ లేదా ‘అప్పులయ్యగుంట’ అని పేరు వచ్చి, కాలక్రమేణా ‘అప్పలాయగుంట’గా మారిందని చెబుతుంటారు.
• అప్పులు లేకుండా: మరొక ఐతిహ్యం ప్రకారం, పూర్వం ఈ ప్రాంతంలో తీవ్రమైన కరువు ఏర్పడి తాగడానికి నీరు కూడా లేని పరిస్థితి ఏర్పడింది. అప్పుడు చెరువును తవ్వించడానికి పనులు ప్రారంభించారు. పనివారికి ఏ రోజు కూలీ ఆ రోజు అప్పులు లేకుండా చెల్లించారు. అప్పులు లేకుండా చెరువు తవ్వించడం వల్ల ఆ చెరువుకు ‘అప్పలాయకుంట’ అని పేరు వచ్చి, ఈ ప్రాంతం కూడా అదే పేరుతో పిలువబడిందని, చివరకు ‘అప్పలాయగుంట’గా మారిందని చెబుతారు.

అంశం	వివరాలు
భక్తుని పేరు	అప్పులయ్య
విశేషం	ధనం పోయిన చోట తిరిగి వెళ్ళి స్వామివారికి మొక్కుకున్నాడు
మోకుబాటు	చెరువును త్రవ్విస్తానని ప్రతిజ్ఞ
ఫలితం	ధనం లభించింది; చెరువు త్రవ్వించారు
పేరుల మార్పు	అప్పులయ్యకుంట → అప్పలాయకుంట → అప్పలాయగుంట

అప్పలాయగుంటలో శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామివారు కొలువుదీరడం వెనుక ఒక ఆసక్తికరమైన స్థలపురాణ గాథ ప్రచారంలో ఉంది.

• యోగులకొండ: అప్పలాయగుంట సమీపంలో ఉన్న కొండలను ‘యోగులకొండ’ అని పిలుస్తారు. పూర్వం ఈ కొండలలోని గుహలలో అనేకమంది మహర్షులు తపస్సు చేసినట్లు కథనం.
• సిద్ధులయ్య తపస్సు: అటువంటి కొండపైకి ‘సిద్ధులయ్య’ అనే సాధువు చేరుకున్నాడు. వివిధ ప్రాంతాలలో పర్యటిస్తూ చివరకు ఇక్కడకు చేరి, తన తపస్సుకు అనువైన ప్రాంతంగా గుర్తించి శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామిని పూజిస్తూ తపస్సు చేయడం ప్రారంభించాడు.
• స్వామివారి ప్రత్యక్షం: సిద్ధులయ్య తపస్సుకు మెచ్చి శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామి ప్రత్యక్షమై, అభయమిస్తూ ఏదైనా వరం కోరుకోమన్నాడు.
• సిద్ధులయ్య వరం: అందుకు సిద్ధులయ్య “స్వామీ! మీ దర్శనంతో నా జన్మ ధన్యమైంది. ఈనాడు అభయహస్తంతో నాకు దర్శనమిచ్చిన ప్రాంతంలో మీరు కొలువుదీరి ఈ ప్రాంతవాసులను రక్షిస్తూ ఉండండి” అని వరం కోరాడు.
• వరం ప్రసాదం: శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు ఆ వరం ప్రసాదించాడు. ఆ వరం ప్రకారం అప్పలాయగుంటలో శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామి అభయహస్తంతో కొలువుదీరినట్లు స్థలపురాణం తెలుపుతోంది.

అప్పలాయగుంటలోని శ్రీ ప్రసన్న వేంకటేశ్వరస్వామివారి ఆలయం తూర్పు అభిముఖంగా ఉంటుంది.

• ప్రధాన ప్రవేశ ద్వారం: ఆలయ ప్రధాన ప్రవేశ ద్వారం వద్ద మూడు అంతస్తులతో, పైభాగంలో ఐదు కలశాలను కలిగి ఉన్న రాజగోపురం దర్శనమిస్తుంది.
• ముఖ్యమైన మండపాలు: రాజగోపుర మార్గం గుండా ఆలయ ప్రాంగణంలోకి ప్రవేశిస్తూనే ప్రధాన ఆలయం దర్శనమిస్తుంది. ప్రధాన ఆలయానికి ఎదురుగా బలిపీఠం, ధ్వజస్తంభం, గరుడాళ్వారు మండపం ఉన్నాయి.
• ఆలయ లోపల: ప్రధానాలయం ముఖమండపం, అంతరాలయం, గర్భాలయంలను కలిగి ఉంది.
  • ముఖమండపం: ముఖమండపంలో ఉత్తరం వైపున ఉన్న వేదికపైన శ్రీ విష్వక్సేనులు, శ్రీ రామానుజాచార్యులు, వైష్ణవ ఆళ్వారులు కొలువుదీరి దర్శనమిస్తారు.
  • అంతరాలయం: ముఖమండపం నుంచి అంతరాలయానికి ప్రవేశించే ద్వారానికి ఇరువైపులా జయ, విజయులు కొలువుదీరి నిత్యం స్వామివారిని సేవిస్తూ దర్శనమిస్తారు. అంతరాలయంలో శ్రీదేవి, భూదేవి సమేత స్వామివారి ఉత్సవమూర్తులు కొలువుదీరి ఉన్నారు.
  • గర్భాలయం: ప్రధాన గర్భాలయంలో శ్రీ ప్రసన్న వేంకటేశ్వరస్వామివారు సుమారు ఏడు అడుగుల ఎత్తును కలిగి, చతుర్భుజాలతో దివ్యమనోహర రూపంతో భక్తులపై ప్రసన్న దృక్కులను ప్రసరింపజేస్తూ దర్శనమిస్తారు. స్వామివారు శంఖు, చక్ర, అభయ, కటి హస్తాలతో కొలువుదీరి ఉన్నారు. సాధారణంగా శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామివారు ఎడమచేతిని కటిపై ఉంచుకొని, కుడిచేతిని వరద ముద్రను కలిగి ఉంటారు. కానీ ఈ క్షేత్రంలో వరద ముద్ర బదులు అభయ ముద్రను కలిగి ఉండటం విశేషం. స్వామివారు అభయహస్తంతో ఉండటం వల్ల భక్తులకు అభయమిచ్చి వారి కోరికలను, కష్టాలను, బాధలను తొలగిస్తారని భక్తుల విశ్వాసం. ప్రధానంగా శనివారం నాడు ప్రదక్షిణలు చేసి స్వామివారిని దర్శిస్తే, కోరిన కోరికలన్నీ శీఘ్రంగా నెరవేరుతాయని భక్తుల నమ్మకం.
• ఇతర సన్నిధులు:
  • శ్రీ పద్మావతీ అమ్మవారు: ఆలయ ప్రాంగణంలో నైఋతిలో తూర్పు అభిముఖంగా ఉన్న ఆలయంలో స్వామివారి దేవేరి శ్రీ పద్మావతీ అమ్మవారు కొలువుదీరి పూజలందుకొంటూ ఉంది. గర్భాలయంలోని అమ్మవారు పద్మంపై ఆసీనురాలై చతుర్భుజాలతో రెండు చేతులలో పద్మాలను, మరో రెండు చేతులలో అభయ, వరద ముద్రలను ధరించి భక్తులపై కరుణాకటాక్షాలను ప్రసరింపజేస్తూ దర్శనమిస్తుంది.
  • శ్రీ గోదాదేవి అమ్మవారు: ఆలయ ప్రాంగణంలో వాయువ్యంలో ఉన్న ఆలయంలో శ్రీ గోదాదేవి అమ్మవారు కొలువుదీరి పూజలందుకొంటూ ఉంది.
  • పుష్కరిణి: శ్రీ ప్రసన్న వేంకటేశ్వరస్వామి ఆలయానికి ముందువైపున ఇటీవలి కాలంలో నిర్మింపబడిన పుష్కరిణి ఉంది.
  • శ్రీ ప్రసన్న ఆంజనేయస్వామి ఆలయం: ప్రధాన ఆలయానికి ఎదురుగా శ్రీ ప్రసన్న ఆంజనేయస్వామివారి ఆలయం ఉంది.

నిర్మాణం	వివరాలు
ఆలయ దిశ	తూర్పు ముఖంగా
ఎదురుగా ఉన్న దేవాలయం	శ్రీప్రసన్న ఆంజనేయస్వామి
రాజగోపురం	మూడంతస్తులతో ఐదు కలశాలు కలిగి ఉంది
ఆలయ భాగాలు	ముఖ మండపం, అంతరాలయం, గర్భాలయం
దేవతా విగ్రహాలు	గర్భాలయంలో అభయహస్త శ్రీప్రసన్న వేంకటేశ్వరస్వామి (సుమారు 7 అడుగుల ఎత్తు)
ప్రత్యేకత	కుడిచేతిలో అభయముద్రతో ఉండటం

• ఆలయ నిర్మాణం: అప్పలాయగుంట ఆలయం సుమారు వెయ్యి సంవత్సరాల నుంచి పూజలందుకొంటూ ఉన్నట్లు చెప్పబడుతోంది. తిరుమల, నారాయణవనాలలో ఆలయాలను నిర్మింపజేసిన ఆకాశరాజు వంశపాలకులే ఈ ఆలయాన్ని నిర్మింపచేశారు.
• జీర్ణోద్ధరణ: తరువాతి కాలంలో వారి వంశస్థులు, కార్వేటినగరాన్ని పరిపాలించిన రాజులలో 1750 ప్రాంతంలో వెంకటపెరుమాళాజు ఆలయాన్ని జీర్ణోద్ధరణ చేయడంతో పాటు దానధర్మాలు చేశాడు.
• కీర్తనలు: కార్వేటినగర ఆస్థానంలో కవిగా ఉన్న సారంగపాణి (1750-1820) ఈ స్వామిపై కీర్తనలు రచించాడు.
• టీటీడీ నిర్వహణ: 1988వ సంవత్సరంలో ఆలయ నిర్వహణ బాధ్యతలను తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానాల (టీటీడీ) వారు చేపట్టారు. ఇటీవలి కాలంలో ఆలయ ప్రధాన ప్రవేశద్వారంపైన రాజగోపురాన్ని నిర్మించారు.

ప్రతి సంవత్సరం జ్యేష్ఠమాసంలో పదిరోజుల పాటు బ్రహ్మోత్సవాలు ఘనంగా జరుగుతాయి.

తేది	ఉత్సవం
జూన్ 7 – జూన్ 15 (2025)	బ్రహ్మోత్సవాలు
ముఖ్య సేవలు	సేనాధిపతి, అంకురార్పణ, ధ్వజారోహణం, పల్లకి సేవలు, రథోత్సవం, గరుడ వాహన సేవ
ఇతర విశేషాలు	ధనుర్మాసం, వైకుంఠ ఏకాదశి, వారపు ఉత్సవాలు

మార్గం	దూరం
తిరుపతి → అప్పలాయగుంట	18 కిమీ
తిరుచానూరు → అప్పలాయగుంట	12 కిమీ
ప్రయాణ సౌకర్యం	APSRTC బస్సులు, TTD ప్యాకేజి టూర్లు, ప్రైవేట్ వాహనాలు
ప్రయోజనం	ఒకే రోజు తిరుపతి నుంచి వెళ్లి తిరిగి రాగల యాత్ర

• 👉 భక్తివాహిని
• 👉 TTD అధికారిక వెబ్‌సైట్

శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు అభయహస్తంతో భక్తుల హృదయాల్ని హత్తుకుంటూ, కోరికలు తీర్చే దివ్యస్థలం — అప్పలాయగుంట. ముఖ్యంగా శనివారాలలో ప్రదక్షిణలు చేసి స్వామివారిని దర్శిస్తే కోరిన కోరికలన్నీ శీఘ్రంగా నెరవేరతాయన్న భక్తుల నమ్మకం అనేకమందికి శరణ్యంగా నిలుస్తోంది.

🔸 ప్రసన్న వేంకటేశ్వర స్వామి దర్శనం – TTD Temples – SVBC Devotional