పితృ పక్షాలు 2026: తేదీలు, పూజా విధానం, తర్పణం గురించి పూర్తి సమాచారం

పితృ పక్షాలు 2026

పితృ పక్షాలు అంటే ఏమిటి?

హిందూ సంప్రదాయంలో పూర్వీకులను స్మరించుకుని, వారికి కృతజ్ఞత తెలియజేసే అత్యంత పవిత్రమైన కాలమే పితృ పక్షం. దీనినే మహాలయ పక్షం అని కూడా పిలుస్తారు. భాద్రపద మాసంలో కృష్ణపక్షంలో వచ్చే ఈ పదహారు రోజులు, మన పితృదేవతలను తలుచుకుని, వారికి తర్పణాలు, పిండప్రదానం సమర్పించడానికి ప్రత్యేకంగా కేటాయించిన సమయం.

శాస్త్రాల ప్రకారం, ఈ కాలంలో పితృలోకం నుండి పూర్వీకుల ఆత్మలు భూలోకానికి దిగివచ్చి, తమ వంశీయులు తమను స్మరిస్తున్నారా, నీటిని, ఆహారాన్ని సమర్పిస్తున్నారా అని చూస్తారని నమ్మకం.

పితృ పక్షాలు 2026 తేదీలు

వివరాలు	తేదీ
ప్రారంభం	సెప్టెంబర్ 27, 2026 (ఆదివారం)
ముగింపు (మహాలయ అమావాస్య)	అక్టోబర్ 10, 2026 (శనివారం)
మొత్తం రోజులు	16 రోజులు

ఈ మహాలయ అమావాస్య రోజుతోనే పితృ పక్షం ముగిసి, దేవీ నవరాత్రులు ప్రారంభమవుతాయి.

పితృ పక్షం వెనుక పురాణ కథ — కర్ణుడి గాథ

పితృ పక్షానికి ఎంత ప్రాముఖ్యత ఉందో మహాభారతంలోని కర్ణుడి కథ స్పష్టం చేస్తుంది. కర్ణుడు జీవితాంతం దానధర్మాలు చేస్తూ, బంగారం, వెండి, రత్నాలు ఎన్నో దానమిచ్చాడు. యుద్ధంలో మరణించాక అతని ఆత్మ స్వర్గానికి చేరినప్పుడు, ఆహారంగా బంగారం, వెండి మాత్రమే లభించి, అన్నం దొరకలేదు.

దీనికి కారణం అడిగినప్పుడు దేవేంద్రుడు చెప్పిన సమాధానం — కర్ణుడు తన పూర్వీకులకు ఎప్పుడూ తర్పణాలు, పిండప్రదానం చేయలేదని. తన నిజమైన తల్లిదండ్రుల గురించి తెలియని పరిస్థితుల్లో పెరిగినందుకు ఆ కర్మలు చేయలేకపోయాడు. దీనికి పరిష్కారంగా దేవేంద్రుడు కర్ణుడికి పదిహేను రోజుల పాటు భూలోకానికి వెళ్లి పూర్వీకులకు తర్పణాలు సమర్పించే అవకాశం ఇచ్చాడు — ఆ కాలమే పితృ పక్షంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.

ఈ కథ చెప్పేది ఏమిటంటే, ఎంత దానధర్మాలు చేసినా, పూర్వీకులను స్మరించి రుణం తీర్చుకోకపోతే ఆ పుణ్యం పరిపూర్ణం కాదు.

తర్పణం అంటే ఏమిటి?

తర్పణం అంటే నువ్వులు, నీరు కలిపి పితృదేవతలకు సమర్పించే పవిత్రమైన కర్మ. దీన్ని చేసేటప్పుడు దక్షిణాభిముఖంగా కూర్చుని, పితృదేవతల పేర్లను స్మరిస్తూ నీటిని అర్పిస్తారు. దీని వల్ల వారి ఆత్మలకు తృప్తి కలుగుతుందని నమ్మకం.

పిండ ప్రదాన విధానం

పిండప్రదానం అంటే అన్నం, నువ్వులు, తేనె వంటి పదార్థాలతో తయారు చేసిన ఉండలను పితృదేవతలకు సమర్పించే కర్మ. ఈ పిండాలు పితృదేవతల సూక్ష్మ శరీరానికి ఆహారంగా పనిచేసి, వారి ఆకలిని తీర్చి శాంతిని చేకూరుస్తాయని పురాణాలు చెబుతాయి.

గయాసురుడి కథ — గయా క్షేత్ర ప్రాముఖ్యత

గయుడు అనే రాక్షసుడు తన శరీరాన్ని ఎంతగా పవిత్రం చేసుకున్నాడంటే, అతని శరీరంపై చేసే ఏ కర్మ అయినా వెంటనే మోక్షాన్ని ప్రసాదించేది. దీనితో దేవతలు భయపడి అతన్ని అణచివేయాల్సి వచ్చింది. చివరికి విష్ణుమూర్తి అతని శరీరాన్ని భూమిలో స్థిరపరిచి, అక్కడ పిండప్రదానం చేస్తే పితృదేవతలకు మోక్షం లభిస్తుందని వరం ఇచ్చాడు — అదే నేటి గయా క్షేత్రంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.

మహాలయ అమావాస్య ప్రత్యేకత

మహాలయ అమావాస్యను సర్వపితృ అమావాస్య అని కూడా పిలుస్తారు. పితృ పక్షంలో ప్రతిరోజూ తర్పణం చేయలేకపోయినా, ఈ ఒక్క రోజు తర్పణం, పిండప్రదానం చేస్తే అన్ని పితృదేవతలకూ తృప్తి కలుగుతుంది. మరణ తిథి తెలియని పూర్వీకులకు కూడా ఈ రోజునే శ్రాద్ధం పెట్టవచ్చు. 2026లో ఇది అక్టోబర్ 10న వస్తుంది.

పితృ పక్షాల్లో పాటించాల్సిన నియమాలు

కొత్త వస్త్రాలు, ఆభరణాలు కొనుగోలు చేయడం మానుకోవాలి
గృహప్రవేశాలు, వివాహాది శుభకార్యాలు చేయకూడదు
మాంసాహారం, మద్యపానం పూర్తిగా విడిచిపెట్టి సాత్వికాహారం తీసుకోవాలి
పేదలకు అన్నదానం చేయడం పుణ్యప్రదం
గోవులకు, కాకులకు ఆహారం పెట్టాలి — కాకి రూపంలో పితృదేవతలే వచ్చి ఆహారం స్వీకరిస్తారని నమ్మకం

ముగింపు

పితృ పక్షాలు కేవలం ఒక ఆచారం మాత్రమే కాదు — ఇది మన మూలాలను గుర్తుంచుకునే, మనకు జన్మనిచ్చిన వారి పట్ల కృతజ్ఞతను వ్యక్తం చేసే పవిత్రమైన అవకాశం. మనం ఇవాళ అనుభవిస్తున్న ప్రతి సుఖం వెనుక పూర్వీకుల త్యాగం దాగి ఉంటుంది. వారిని స్మరించుకోవడం ద్వారానే మనం వారి ఆశీర్వాదాలను పొందగలుగుతాము.

మరి, ఈ సంవత్సరం పితృ పక్షాల్లో మీ పూర్వీకులను స్మరించుకుని తర్పణం సమర్పించడానికి సిద్ధమేనా?