Sankranthi-సంక్రాంతి: తెలుగువారి జీవన పండుగ

Sankranthi

సంక్రాంతి, తెలుగువారి పండుగలలో అత్యంత ప్రాముఖ్యత కలిగిన, మహా సంబరం. ప్రతి సంవత్సరం జనవరి 14న (కొన్నిసార్లు 15న) సూర్యుడు మకర రాశిలో ప్రవేశించే పుణ్యకాలంలో ఈ పండుగను జరుపుకుంటారు. సాధారణంగా హిందూ పండుగలు చంద్రమానం ప్రకారం నిర్ణయించబడతాయి, కానీ సంక్రాంతి మాత్రం సూర్య గమనం ఆధారంగా, సౌరమానం ప్రకారం వచ్చే ఏకైక పెద్ద పండుగ. ఈ పండుగ తెలుగువారి సాంప్రదాయాలను, ఆచారాలను, సంస్కృతిని ప్రతిబింబిస్తూ, ప్రతి కుటుంబం, ప్రతి వర్గం వారిలో ఆనందాన్ని నింపుతుంది.

🔗 BhakthiVahini

సంక్రాంతి పండుగను కేవలం ఒక ఋతు సంబంధిత ఉత్సవంగా కాకుండా, రైతన్నల పండుగగా ప్రసిద్ధి చెందినది. శ్రమించి పండించిన కొత్త పంటలు ఇంటికి చేరిన సందర్భంగా, రైతుల కష్టాన్ని గౌరవించి, వారికి, వారి పంటలకు, పశువులకు కృతజ్ఞతలు తెలియజేసే సమయమిది.

సూర్యుడు మకర రాశిలోకి ప్రవేశించే ఈ సమయాన్ని పుష్య మాస సంక్రాంతి అని కూడా అంటారు. ఇది కొత్త ఆశలకు, కొత్త విజయాలకు, శుభకరమైన ప్రారంభాలకు స్వాగతం పలికే పండుగగా అభివర్ణించవచ్చు. ప్రకృతిలో వచ్చే మార్పులను, పంటల రాబడిని సూచిస్తూ, సకల జీవరాశికి కొత్త ఉత్సాహాన్ని అందిస్తుంది.

సంక్రాంతి పండుగను నాలుగు రోజుల పాటు అత్యంత వైభవంగా జరుపుకుంటారు. ప్రతి రోజుకు ప్రత్యేకమైన ఆచారాలు, పూజలు, వేడుకలు ఉంటాయి.

సంక్రాంతికి ముందురోజు భోగి పండుగ. ఈ రోజున తెల్లవారుజామున భోగి మంటలు వేస్తారు. పాత వస్తువులను, అనవసరమైన వాటిని అగ్నిలో కాల్చివేయడం ద్వారా పాత కష్టాలకు, ప్రతికూలతలకు స్వస్తి పలికి, నూతన ఆశలు, కొత్త జీవితాన్ని ఆహ్వానించాలనేది దీని వెనుక ఉన్న ముఖ్య ఉద్దేశ్యం. సాయంత్రం వేళ, చిన్న పిల్లలకు రేగిపండ్లు (లేదా భోగి పండ్లు), పూలు, చిల్లర డబ్బులు, అక్షింతలు కలిపి భోగి పళ్లు పోస్తారు. ఇది పిల్లలకు దిష్టి తీయడానికి, ఆరోగ్యం, ఐశ్వర్యం, సకల శుభాలు కలగాలని ఆశీర్వదించే ఆచారం.

నాలుగు రోజులలో ప్రధానమైన పండుగ రోజు ఇది. ఈ రోజున తెల్లవారుజామునే ఇళ్లను తోరణాలతో, పూలతో అలంకరించి, ఇంటి ముందు రంగురంగుల రంగువల్లులు (ముగ్గులు), మధ్యలో గొబ్బెమ్మలను పెడతారు. కొత్త బట్టలు ధరించి, కుటుంబ సభ్యులందరూ కలిసి ఇష్టదైవాలను పూజిస్తారు. సంక్రాంతికి ప్రత్యేకమైన పిండి వంటలు, తీపి వంటకాలు (అరిసెలు, చక్కిలాలు, గారెలు, పులగం, పొంగలి) తయారు చేసి, కుటుంబ సభ్యులతో, బంధుమిత్రులతో కలిసి ఆనందంగా భోజనం చేస్తారు. పితృదేవతలకు తర్పణాలు వదిలి, వారికి పిండి వంటలను సమర్పించడం కూడా ఈ రోజున ఆచారం.

సంక్రాంతి మరుసటి రోజు కనుమ పండుగ. ఈ రోజున ప్రధానంగా పశువులను, వ్యవసాయానికి సహాయపడే జంతువులను పూజిస్తారు. పాడి పశువులను అలంకరించి, వాటిని గౌరవించి, అవి అందించే సేవలకు కృతజ్ఞతలు తెలియజేస్తారు. ఈ పండుగ మానవులకు, పశువులకు మధ్య ఉన్న స్నేహపూర్వక, సహజీవన బంధాన్ని తెలియజేస్తుంది. కొన్ని ప్రాంతాలలో ఎద్దుల పందేలు, కోడి పందేలు, కోడి పందాలు వంటి సంప్రదాయ ఆటలు, వినోద కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తారు. ఇది పశు సంపదకు ప్రాధాన్యతనిచ్చే పండుగ.

సంక్రాంతి వేడుకలలో చివరి రోజు ముక్కనుమ. ఈ రోజున సాధారణంగా మాంసాహార వంటకాలు తయారు చేసి, కుటుంబ సభ్యులు, స్నేహితులు కలిసి ప్రత్యేక విందులు నిర్వహించి, ఆత్మీయతను, బంధాలను మరింత పెంచుకుంటారు. ఈ రోజుతో సంక్రాంతి సంబరాలు ముగిసినట్లుగా భావిస్తారు.

సంక్రాంతి పండుగతో అనుబంధమైన సాంప్రదాయ వంటకాలు ప్రత్యేకమైనవి, నోరూరించేవి. ఇవి ఇంటిల్లిపాదికీ ఆనందాన్ని అందిస్తాయి:

వంటకం పేరు	వివరణ
అరిసెలు	బెల్లం, బియ్యప్పిండితో చేసే తీపి వంటకం.
చక్కిలాలు	బియ్యప్పిండితో చేసే కారపు వంటకం.
నువ్వుల అప్పాలు	నువ్వులు, బెల్లంతో చేసే పౌష్టికాహారం.
గారెలు	మినపప్పుతో చేసే రుచికరమైన అప్పాలు.
జంతికలు	కరకరలాడే స్నాక్స్.
బెల్లం అప్పాలు	గోధుమపిండి లేదా బియ్యప్పిండితో బెల్లం కలిపి చేసే తీపి అప్పాలు.
పులగం / పొంగలి	బియ్యం, పెసరపప్పుతో చేసే ప్రసాదం.

సంక్రాంతి పండుగలో కొన్ని విశిష్టమైన ఆచారాలు పాటిస్తారు:

• హరిదాసులు: సంక్రాంతి రోజున హరిదాసులు ఇంటింటికి వెళ్లి, తలపై గుమ్మడికాయ బుర్ర, చేతిలో చిడతలతో హరినామ సంకీర్తన చేస్తారు. ఇది భక్తి భావాన్ని, ఆధ్యాత్మిక వాతావరణాన్ని పెంపొందించే ముఖ్యమైన ఆచారం.
• గాలిపటాలు ఎగురవేయడం: సంక్రాంతి పండుగలో గాలిపటాలు ఎగురవేయడం ఒక ప్రత్యేక ఆనందం కలిగించే భాగంగా నిలుస్తుంది. ఇది కేవలం తెలుగువారి సంబరాలకే పరిమితం కాకుండా, ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేక దేశాలలో పతంగీ ఉత్సవాలుగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఆకాశంలో పలురంగుల గాలిపటాలు ఎగురుతూ పండుగ ఉత్సాహాన్ని, స్వేచ్ఛను ప్రతిబింబిస్తాయి. సూర్య దేవుడికి నివాళిగా, అలాగే మన ఆత్మీయ సంబంధాలను ఆకాశమంత ఎత్తుకు చేర్చే సంకేతంగా దీన్ని భావిస్తారు.
• దానధర్మాలు: ఈ పండుగ సందర్భంగా పేదలకు ఆహారం, వస్త్రాలు అందించి దానధర్మాలు చేయడం ద్వారా పుణ్యం లభిస్తుందని నమ్ముతారు. ఇది సహాయం, భాగస్వామ్యం అనే విలువలను ప్రోత్సహిస్తుంది.
• గొబ్బెమ్మలు: ఆవు పేడతో చేసి, పూలు, పసుపు, కుంకుమ, నువ్వులు, గడ్డి పూలతో అలంకరించిన గొబ్బెమ్మలను ఇంటి ముందు ముగ్గు మధ్యలో పెట్టి పూజిస్తారు. ఇవి ప్రకృతి పట్ల కృతజ్ఞతను, పశు సంపద పట్ల గౌరవాన్ని తెలియజేసే ప్రతీకలుగా భావిస్తారు.

సంక్రాంతి కేవలం ఒక పండుగ మాత్రమే కాదు, ఇది తెలుగువారి సంస్కృతికి, వారి జీవన శైలికి ప్రతిబింబం. రైతుల కృషిని గౌరవిస్తూ, కుటుంబ సభ్యుల మధ్య సాన్నిహిత్యాన్ని, బంధాలను గట్టిపరుస్తూ, అందరికీ సంతోషాన్ని, శ్రేయస్సును పంచే ఈ పండుగ ప్రతి ఒక్కరికీ గొప్ప ఆనందాన్ని, ఉత్సాహాన్ని అందిస్తుంది. ఇది తరతరాలుగా వస్తున్న సత్సంప్రదాయాలను, విలువలను కాపాడుకుంటూ, సమాజంలో సామరస్యాన్ని, ఐకమత్యాన్ని పెంపొందించే అద్భుతమైన వేడుక.

▶️ Pongal/Sankranthi celebrations in Andhra & Telangana | ETV Special