Rishi Panchami 2025: Complete Guide to Significance, Rituals, and Puja Vidhi

Rishi Panchami 2025

భాద్రపద శుద్ధ పంచమిని ఋషి పంచమి అంటారు. ఈ రోజున చేసే వ్రతం ముఖ్యంగా స్త్రీలకు ఉద్దేశించబడింది. స్త్రీలు రజస్వల అయినప్పుడు తెలియకుండా చేసే తప్పుల వల్ల కలిగే దోషాలను నివారించడానికి, ఆ సమయంలో వారికి తగినంత విశ్రాంతినివ్వాలనే ఉద్దేశ్యంతో ఈ వ్రతం పురాణ కాలం నుంచీ వస్తోంది.

ఈ సంవత్సరం ఋషి పంచమిని ఆగస్టు 28, 2025 గురువారం నాడు జరుపుకుంటారు. పంచమి తిథి ఆగస్టు 27న మధ్యాహ్నం 3:44 గంటలకు ప్రారంభమై, ఆగస్టు 28న సాయంత్రం 5:57 గంటలకు ముగుస్తుంది. అయితే, సూర్యోదయం నుంచి పూజ ముహూర్తం వరకు తిథి ఉన్నందున వ్రతాన్ని ఆగస్టు 28న ఆచరిస్తారు.

• ఋషి పంచమి పూజ ముహూర్తం: ఉదయం 11:12 గంటల నుంచి మధ్యాహ్నం 01:43 గంటల వరకు ఉంటుంది. ఈ 2 గంటల 31 నిమిషాల వ్యవధిలో పూజ చేయడం అత్యంత శ్రేష్ఠమని పండితులు చెబుతున్నారు.
• సూర్యోదయం: ఉదయం 06:11 గంటలకు
• సూర్యాస్తమయం: సాయంత్రం 06:44 గంటలకు
• చంద్రోదయం: ఉదయం 10:20 గంటలకు
• చంద్రాస్తమయం: రాత్రి 09:41 గంటలకు

ఈ వ్రతం ప్రాముఖ్యతను తెలిపే రెండు కథలు మన పురాణాలలో ఉన్నాయి.

1. ఉద్దాలక మహర్షి కథ ఉద్దాలక మహర్షి భార్యకు ప్రతి రాత్రి శరీరం నిండా పురుగులు పడి తీవ్రమైన బాధ అనుభవించేది. తన భార్య బాధకు కారణం తెలుసుకోవడానికి మహర్షి బ్రహ్మదేవుని గురించి తపస్సు చేయగా, బ్రహ్మ ప్రత్యక్షమై ఇలా చెప్పారు: “నీ భార్య గత జన్మలో రజస్వల అయినప్పుడు పాటించాల్సిన నియమాలను పాటించలేదు. ఆ సమయంలో ఇంట్లో వస్తువులను ముట్టడం, అంటును పాటించకపోవడం వల్ల ఈ బాధ కలుగుతోంది. ఋషి పంచమి వ్రతాన్ని ఆచరిస్తే ఈ దోషం తొలగిపోతుంది.” బ్రహ్మదేవుని సూచన మేరకు ఆమె ఈ వ్రతం చేసి తన బాధల నుండి విముక్తి పొందింది.

2. భవిష్యోత్తర పురాణంలో ఉత్తంగుడి కథ విదర్భ దేశంలో ఉత్తంగుడు అనే బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు. అతనికి ఒక కొడుకు, కూతురు. కూతురు చిన్నతనంలోనే విధవ అయ్యింది. ఒకరోజు ఆమె శరీరం నుండి పురుగులు పడటంతో స్పృహ తప్పి పడిపోయింది. దివ్యదృష్టితో ఉత్తంగుడు తన కూతురి గత జన్మను చూసి ఆశ్చర్యపోయాడు. ఆమె గత జన్మలో బ్రాహ్మణ బాలికగా ఉన్నప్పుడు రజస్వల అయిన రోజునే ఇంట్లో పాత్రలను ముట్టుకుంది. అంతేకాక, ఈ జన్మలో ఋషి పంచమి వ్రతం చేసేవారిని చూసి నవ్వింది. ఈ రెండు కారణాల వల్ల ఆమె శరీరం క్రిములతో బాధపడుతోందని తెలుసుకుని, తన భార్యకు ఈ విషయం చెప్పి, ఋషి పంచమి వ్రతం చేస్తే ఈ దోషం పోతుందని వివరించాడు. ఈ వ్రతం ఆచరించడం వల్ల తెలియకుండా జరిగిన తప్పులు కూడా తొలగిపోతాయని ఉత్తంగుడు తెలిపాడు.

ఈ వ్రతం గురించి ధర్మరాజుకు శ్రీకృష్ణుడు వివరించాడు. ఇది ప్రాయశ్చిత్తాత్మకమైన వ్రతం. ఈ వ్రతాన్ని ఎలా ఆచరించాలో క్రింద పట్టికలో చూడండి.

వ్రత విధానం	పాటించాల్సిన నియమాలు
స్నానం	తెల్లవారుజామునే నిద్ర లేచి, నువ్వుల నూనెతో అభ్యంగన స్నానం చేయాలి. వితంతువులు భస్మం, గోపీచందనం, పంచగవ్యాలతో స్నానం చేసి, తిరిగి గోపీచందనం ధరించాలి.
పూజా కార్యక్రమం	శుభ్రమైన, తెల్లని వస్త్రాలు ధరించి అరుంధతితో కలిసి ఉన్న సప్త మహాఋషులను (కశ్యపుడు, అత్రి, భరద్వాజుడు, విశ్వామిత్రుడు, గౌతముడు, జమదగ్ని, వసిష్ఠుడు) పూజించాలి.
ఉత్తరేణి చెట్టు	ఉత్తరేణి మొక్కకు పూజ చేసి, దాని వేరుతో ముఖం శుభ్రం చేసుకోవాలి. ఇది వ్రతంలో ఒక ముఖ్యమైన భాగం.
ఆహార నియమాలు	ఈ రోజున సాత్వికమైన ఆహారాన్ని తీసుకోవాలి. నాగలితో దున్నకుండా పండిన కూరగాయలు, ఆవాలు లేని ఆహారం, శనగలు, గేదె పెరుగు మాత్రమే తినాలి.
కథా శ్రవణం	పూజానంతరం తప్పకుండా సప్తఋషుల చరిత్రలను వినాలి. ఇది వ్రతానికి పూర్తి ఫలితాన్నిస్తుంది.

ఋషి పంచమి వ్రతాన్ని ప్రతి స్త్రీ తప్పకుండా ఆచరించడం వల్ల రజస్వల అయినప్పుడు తెలియక జరిగే తప్పుల నుండి ఉపశమనం పొందుతారని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. ఈ వ్రతం కేవలం దోష నివారణకు మాత్రమే కాకుండా, స్త్రీల ఆరోగ్యం, పరిశుభ్రత పట్ల పురాతన కాలం నుంచి ఉన్న అవగాహనను కూడా తెలియజేస్తుంది.

ఈ వ్రతంలో పాటించాల్సిన కొన్ని ముఖ్యమైన నియమాలు ఉన్నాయి.

• ఉపవాసం: ఈ రోజున ఉపవాసం ఉండాలి. ఉపవాసం శక్తిని బట్టి పూర్తిగా లేదా పాక్షికంగా (తేలికపాటి ఆహారం తీసుకుంటూ) ఉండవచ్చు.
• బ్రహ్మచర్యం: వ్రతం రోజున బ్రహ్మచర్యం పాటించడం తప్పనిసరి.
• పరిశుభ్రత: ఈ వ్రతంలో శుభ్రతకు చాలా ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి. పూజ చేసే ముందు శుచిగా స్నానం చేసి, శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించాలి.
• అన్నదానం: పూజ పూర్తయిన తర్వాత బ్రాహ్మణులకు, పేదలకు అన్నదానం చేయడం మంచిది. దీని వల్ల వ్రత ఫలితం పూర్ణంగా లభిస్తుంది.

ఈ వ్రతం ఆచరించడం వల్ల కలిగే అద్భుతమైన ఫలితాలను పురాణాలు ఇలా వివరిస్తున్నాయి:

• దోష నివారణ: రజస్వల అయినప్పుడు తెలియకుండా చేసిన పాపాలు, అంటు దోషాలు ఈ వ్రతం ద్వారా శుద్ధి అవుతాయి.
• ఆరోగ్యం మరియు సౌందర్యం: ఈ వ్రతాన్ని శ్రద్ధగా ఆచరించిన స్త్రీలకు ఆరోగ్యం, శారీరక సౌందర్యం లభిస్తాయి.
• కుటుంబ శ్రేయస్సు: సప్త ఋషుల ఆశీర్వాదం వల్ల కుటుంబంలో సుఖశాంతులు, ఐశ్వర్యం వృద్ధి చెందుతాయి.
• పుణ్య ఫలం: ఈ వ్రత ఆచరణ, కథా శ్రవణం వల్ల సమస్త పాపాలు నశించి, పుణ్య ఫలం లభిస్తుంది.

ఋషి పంచమి ఆచరణ అనేది గతంలో జరిగిన దోషాలకు పశ్చాత్తాపపడి, భవిష్యత్తులో మరింత జాగ్రత్తగా ఉండాలని సూచిస్తుంది. సప్త ఋషుల ఆశీర్వాదంతో కుటుంబం సుఖశాంతులతో ఉండాలని కోరుకుంటూ, ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించే ప్రతి స్త్రీకి పవిత్రత, ఆరోగ్యం మరియు ఆనందం లభిస్తాయని పురాణాలు చెబుతున్నాయి.

ఈ సంవత్సరం ఆగస్టు 28, 2025 న జరుపుకోబోయే ఋషి పంచమి సందర్భంగా అందరూ భక్తి శ్రద్ధలతో పూజలు చేసి, పుణ్య ఫలాలను పొందాలని ఆశిస్తున్నాం.

👉 YouTube Channel
👉 bakthivahini.com